Varto Çobandağı Köyü – Gestemerd
Çobandağı, Muş ilinin Varto ilçesine bağlı köylerden biridir. Köyün eski adı, 1916 yılı kayıtlarında Kurmanci’de “açlıktan ölmüş” anlamına geldiği belirtilen Gestemerd olarak geçmektedir. Bu adın Kırmancca (Zazaca) kökenli olduğu ve bölgeye 17. yüzyılın ilk yarısında yerleşen Zıktî topluluğu tarafından verildiği ifade edilmektedir. Köyün ismi, bölgenin geçmişte yaşadığı zorlu dönemlere ve toplumsal hafızasına dair önemli ipuçları taşımaktadır.
Çobandağı, Muş il merkezine 67 kilometre, Varto ilçe merkezine ise yalnızca 7 kilometre uzaklıktadır. 1916 metre rakıma sahip olan köy, yüksek ve dağlık bir coğrafyada yer almasına rağmen Varto’ya yakınlığı sayesinde ilçe ile güçlü sosyal ve ekonomik bağlar kurmuştur. Bu durum, köyün yerleşim yapısına ve günlük yaşamına da yansımaktadır.
Doğal güzellikleri, temiz havası ve geniş kır manzaralarıyla dikkat çeken Çobandağı, Varto’nun kültürel dokusunu yansıtan yerleşimlerden biridir. Geçmişten günümüze göç hareketlerinden etkilenen köyün nüfusu zaman içerisinde azalmış olup, 2022 yılı verilerine göre 77 kişi olarak kaydedilmiştir.
Bugün Çobandağı (Gestemerd), tarihî adı, kültürel mirası ve Varto’ya yakın konumuyla bölgenin hafızasında yer alan önemli köylerden biri olma özelliğini sürdürmektedir.