Varto İlbey (Dodan) Köyü
İlbey Köyü, Muş’un Varto ilçesine bağlı; yüksek rakımı, doğal dokusu ve geleneksel yaşam biçimiyle öne çıkan bir yerleşimdir. Köyün eski adı Dodan olup, bu ad 1916 yılı kayıtlarında geçmektedir. Dodan adı, bölgenin tarihsel yerleşim adları arasında önemli bir yere sahiptir.
Varto’nun kuzeydoğusunda konumlanan köy, sert karasal iklimin etkisi altındadır. Kışlar uzun ve soğuk, yazlar ise kısa fakat verimlidir. Köyde tarım ve hayvancılık temel geçim kaynağıdır; özellikle küçükbaş hayvancılık ve yaylacılık kültürü hâlâ canlıdır.
Köyün nüfusu 2022 yılı itibarıyla 413 kişidir. Yerleşim, çevresindeki Sağlıcak, İçmeler, Yayıklı ve Armutkaşı köyleriyle yakın sosyal ilişkilere sahiptir. Bu yakınlık, bölgedeki geleneksel dayanışma kültürünü güçlendirmektedir.
Doğal çevresi yaylalar, dere yatakları ve yüksek tepelerle çevrili olan köy, Varto’nun kırsal dokusunu günümüze taşıyan yerleşimlerden biridir. Geleneksel düğünler, imece kültürü ve misafirperverlik köy yaşamının belirgin özelliklerindendir.