Varto – Kayalıdere Köyü – Hınzor
Kayalıdere Köyü, Muş ilinin Varto ilçesine bağlı bir yerleşimdir. Köyün eski adı Osmanlı ve erken Cumhuriyet döneminde Aşağı Hınzor olarak geçer. Ermenice “Khndzor” kelimesi “elma” anlamına gelir ve bölgenin eski adlandırmalarında sıkça görülür. Bazı kaynaklarda Khnzorik Nerkin şeklinde de kaydedilmiştir.
Köy, Varto ilçe merkezinin batısında yer alır ve özellikle yakınındaki Urartu Kayalıdere Kalesi ile tanınır. Bu kale, Urartu Kralı II. Sarduri dönemine tarihlenir ve bölgedeki en iyi korunmuş Urartu yapılarından biridir. Aynı bölgede bulunan kaya mezarı da arkeolojik açıdan önemli bir yapıdır. Bu kalıntılar 1960’lı yıllarda araştırmacı C. A. Burney tarafından incelenmiştir.
Kayalıdere Köyü’nün rakımı 1403 metredir. 2022 yılı verilerine göre nüfusu 89 kişidir. Nüfusun düşük olması, bölgedeki genel kırsal göç eğilimiyle uyumludur. Köy, küçük nüfusuna rağmen tarihsel kalıntılarıyla Varto’nun en dikkat çekici yerleşimlerinden biri olarak öne çıkar.