Varto – Kumlukıyı Köyü – Kumluki
Kumlukıyı Köyü, Muş ilinin Varto ilçesine bağlı bir yerleşimdir. Köyün eski adı Osmanlı ve erken Cumhuriyet döneminde Kumluki veya Kumlukiye olarak geçer. Bu ad, bölgenin tarihsel yerleşim adlandırmalarından biridir ve uzun süre boyunca kullanılmıştır.
Köy, Varto ilçe merkezine yakın bir konumda yer alır. Arazi yapısı engebeli olup çevresi doğal yükseltiler ve küçük dere yataklarıyla çevrilidir. Rakımı yaklaşık 1650 metre civarındadır. Bu yükseklik, kışların sert ve uzun, yazların ise serin geçmesine neden olur. İklim koşulları tarım faaliyetlerini sınırlandırırken hayvancılığı öne çıkarır.
2022 ADNKS verilerine göre Kumlukıyı Köyü’nün nüfusu 91 kişidir. Nüfusun düşük olması, Varto’nun birçok köyünde görülen kırsal göç eğilimiyle uyumludur. Köyde geçim kaynakları ağırlıklı olarak küçükbaş hayvancılık ve sınırlı tarım faaliyetleridir. Kumlukıyı, doğal çevresi ve sakin yaşamıyla Varto’nun tipik kırsal yerleşimlerinden biri olarak öne çıkar.