İncitme!

İncitme!

Bir söz bazen yüzyılları aşar. Söyleyen toprağa karışır ama söz, insanlığın vicdanında yaşamaya devam eder. Anadolu’nun irfanına yön veren büyük isimlerden Hacı Bektaş Veli’nin, “İncinsen de incitme.” sözü de işte böyledir.

Doğrusunu söylemek gerekirse, bu sözün günümüzde eskisi kadar karşılık bulduğunu söylemek zor. Ama değerini kaybettiği için değil; ona kulak verenlerin sayısı azaldığı için… Çünkü bu söz, ancak kalbi temiz, ufku geniş ve kendisiyle yüzleşebilen insanların yüreğinde anlam bulur.

Bugün Anadolu’nun dört bir yanında bambaşka bir iklim esiyor. Eleştiriyle hakaretin birbirine karıştırıldığı, farklı düşüncelerin tahammülle değil öfkeyle karşılandığı bir dönemden geçiyoruz.

Oysa eleştiri, düşüncenin bereketidir. Bir fikre katılmayabilir, onu sert biçimde eleştirebilirsiniz. Düşüncenize güveniyorsanız, eleştirinizin dozunu artırabilirsiniz. Çünkü eleştirinin karşısında yine bir fikir vardır.

Fakat hakaret bambaşka bir şeydir. Hakaret; fikrin bittiği, öfkenin konuşmaya başladığı yerdir. Kendine ve düşüncesine güvenen insan, karşısındakini aşağılamaya ya da kişiliğine saldırmaya ihtiyaç duymaz.

Ne yazık ki son yıllarda ülkemizde yaşanan siyasi tartışmalarda bunu sıkça görüyoruz. Doğruların da yanlışların da konuşulabileceği meseleler, kısa sürede ağır hakaretlerin gölgesinde kalıyor. İnsanlar yalnızca bir kişiyi değil; onun kültürünü, memleketini ya da kimliğini de hedef alan ifadeleri rahatlıkla kullanabiliyor.

Bu tablo, içinde yaşadığımız çağın kültürel ve ahlaki aşınmasını göstermesi bakımından düşündürücüdür. Çünkü Anadolu’nun mayasında ötekileştirmek değil, anlamaya çalışmak vardır. Bu topraklar; Yunus Emre’nin sevgisini, Mevlânâ’nın hoşgörüsünü, Hacı Bektaş Veli’nin insanı incitmemeyi öğütleyen hikmetini yüzyıllardır taşımaktadır.

Bizler, “Yetmiş iki millete bir nazarla bakmayı” öğreten bir geleneğin çocuklarıyız. Bu yüzden, insan onurunu hiçe sayan her söz yalnızca muhatabını değil; bu toprakların vicdanını da incitir.

Belki bugün bu çağrıya kulak verenlerin sayısı azdır. Ama yine de o kadim sözü hatırlatmaya devam etmek gerekir:

“İncinsen de incitme.”

Çünkü insanı gerçekten büyük yapan, gücü değil; incinmişken bile incitmemeyi başarabilmesidir.

Hasan Dede

Eğitimci